Muzeum Sztuki Współczesnej w Berlinie

Historyczna sala Hamburger Bahnhof w berlińskim Muzeum Sztuki Współczesnej jest całkowicie pusta. Między stalowymi kolumnami dawnej hali odlotów, w której obecnie znajduje się instalacja dźwiękowa „Part File Score”, nie ma nic. Instalacja ta, stworzona przez mieszkającą w Berlinie szkocką artystkę Susan Philipsz, stanowi hołd dla żydowskiego kompozytora Hannsa Eislera. Muzyk mieszkał w Berlinie w latach 20. XX wieku, zanim w 1933 roku został zmuszony do emigracji. W 1938 roku wyjechał do Stanów Zjednoczonych, gdzie po II wojnie światowej był ścigany przez FBI i oskarżany o bycie komunistą. „Part File Score” przedstawia jego życie od wygnania, przez przybycie do nowego kraju, aż po prześladowania.

Wystawa Philipsza opiera się na 24-kanałowej instalacji dźwiękowej. Z każdego z 12 głośników typu „ Fohhn ” LX-100 zamontowanych na dwóch rzędach kolumn płyną po trzy utwory oparte na kompozycjach Eislera do filmów, odtwarzane jeden po drugim. Dźwięki są rozdzielane między głośniki w taki sposób, że podczas odtwarzania utworu jego brzmienie „wędruje” po całej sali. Czasami wydaje się, jakby różne zakątki sali nawiązywały do siebie, a innym razem przerwy sprawiają wrażenie, jakby muzyka zagubiła się w przestrzeni pomieszczenia. Philipsz rozłożyła utwory na czynniki pierwsze i zredukowała je do fragmentów na pojedyncze instrumenty: skrzypce, wiolonczelę, trąbkę i fortepian. Wszystkie fragmenty nagrała samodzielnie w swoim studiu, pomijając różne nuty. Dźwięki odpowiadają różnym obrazom wyświetlanym na ścianach sali: partyturom Eislera, nałożonym na akta FBI, jego paszportowi itp. „Dźwięk może wywołać głębokie emocje” – mówi Philipsz – „nawet niewielki szum może ożywić głęboko zakorzenione wspomnienia”.

Gratulujemy firmie Eidotech z Berlina pomyślnej realizacji tej instalacji.