Wat een „ Performance“!

Wanneer een operahuis op zoek is naar een nieuw geluidssysteem, moet dit aan uiterst strenge eisen voldoen. Als het gaat om een van de twee grote nationale operahuizen in Frankrijk, zijn die eisen enorm. Dit gold zeker voor de Opéra Bastille, waar vanwege de complexe architectuur en uitdagende akoestiek zeer precieze ideeën bestonden over wat er van het toekomstige geluidssysteem werd verwacht: het moest immers niet alleen zo onopvallend mogelijk in de zaal worden geïntegreerd, maar ook op elk niveau een perfecte geluids- en spraakweergave bieden. Aan deze wensen werd voldaan met de allernieuwste digitale luidsprekertechnologie van Fohhn.

De Opéra Bastille is ontworpen door de Canadees-Uruguayaanse architect Carlos Ott, wiens ontwerp na een internationale wedstrijd in november 1983 uit ongeveer 1.700 inzendingen werd gekozen. Het operagebouw werd slechts zes jaar later, op 13 juli 1989, in gebruik genomen. De Opéra Bastille is een groot, modern operagebouw dat beschikt over unieke toneeltechniek, geïntegreerde werkplaatsen voor decorontwerpers, kostuums en rekwisieten, en talrijke werkruimtes en repetitiezalen. Het hart ervan wordt gevormd door de grote concertzaal, waarvan het hoofdpodium 45 meter hoog, 30 meter breed en 25 meter diep is. Het beschikt over ultramoderne decorliften om verschillende niveaus te creëren. De orkestbak kan worden verplaatst, aangepast aan het podium en afgedekt, en biedt plaats aan ongeveer 130 musici.

De zaal biedt plaats aan 2745 toeschouwers, verdeeld over drie niveaus: de parterre en twee hoofdbalkons, evenals acht zijbalkons. De uitdaging voor de ontwerpers van het nieuwe geluidssysteem was ervoor te zorgen dat elke zitplaats op elk niveau een gelijkmatig uitstekende geluidskwaliteit zou krijgen, afkomstig van een centrale, bij voorkeur onzichtbare bron.

In principe is dit geen probleem. Maar in deze concertzaal gelden speciale omstandigheden: hier blokkeren de balkons voor het publiek, die diagonaal omhoog lopen, de zitplaatsen eronder. Eerder gebruikte geluidsversterkingssystemen boden geen bevredigende oplossingen. De ‘ Fohhn ’-systemen met de allernieuwste ‘ Beam Steering ’-technologie kwamen als beste uit de bus ten opzichte van compacte line-array-systemen en andere beam-steering-systemen, in vergelijking met geluidssystemen van diverse concurrenten. Zij waren de enigen die niet alleen het vereiste bereik en een gelijkmatige dekking boden, maar bovenal de gewenste hoge geluidskwaliteit.

De keuze voor luidsprekers die zijn uitgerust met de Fohhn Beam Steering Technology sloeg twee vliegen in één klap: ten eerste konden hiermee eventuele akoestische problemen als gevolg van de balkons worden verholpen. Ten tweede zouden de slanke, compacte afmetingen van het systeem zorgen voor een uitstekende geluidskwaliteit, terwijl het onopvallend in het interieur van de zaal zou opgaan.

Focus Modular Er werden systemen geïnstalleerd die het hoofdgedeelte van de concertzaal en de twee grote balkons van de zaal perfect bestrijken en bovendien een hoge mate van feedbackbescherming bieden voor microfoons die dicht bij het podium worden gebruikt. En dat alles zonder de aandacht te trekken: de zwarte luidsprekermodules zijn vrijwel onzichtbaar aan de zijkanten van de donkere prosceniumboog geïntegreerd.

Aan weerszijden van het podium werd een kolom van 7,5 meter geplaatst: een stapeling van drie FM-400-modules voor lage en middenfrequenties vormt het midden van de kolom, met FM-110-modules voor hoge frequenties aan de boven- en onderkant. Het bijzondere hieraan is de ‘ Fohhn Two Beam Technology’, die hinderlijke geluidsreflecties door de balustrades voorkomt.

Dit hoofdsysteem wordt aan beide zijden van de zaal aangevuld met twee LX-150 lijnbronluidsprekers en één LX-100 lijnbronluidspreker, aangestuurd door D-4.1200 -versterkers. Zij zorgen ervoor dat het geluid ook de zijbalkons en de orkestplaats bereikt. De aluminium behuizing van deze slanke systemen is qua kleur afgestemd op de ventilatiekanalen waarop ze zijn gemonteerd, zodat ze naadloos in het interieur passen.

Tien actieve LX-10 ASX compacte luidsprekers, behorend tot de Airea -serie van Fohhn, zorgen voor aanvullende geluidsdekking voor de zijbalkons. De bekabeling is tot een minimum beperkt, aangezien zowel de audio- en besturingssignalen als de stroomvoorziening via één enkele netwerkkabel worden overgedragen. Een Airea AM-20 mastermodule fungeert als centrale digitale interface. Twee actieve PS-9 subwoofers, die aan de zijkant van het podium zijn weggewerkt en aan het oog onttrokken, zorgen voor een indrukwekkende basweergave in de zaal.

De installatie van het luidsprekersysteem van Fohhn verliep voor het team relatief soepel, zoals te zien was vanuit het bedieningsrek in de kelder van het operagebouw. Voor de gehele installatie waren slechts zeven eenheden in één enkel rek nodig – in tegenstelling tot de zes rekken die voor het vorige systeem nodig waren!

De bediening van het nieuwe geluidssysteem is al even eenvoudig. Alle actieve luidsprekers en versterkers zijn geïntegreerd in een Fohhn Net. Alle functies van deze apparaten kunnen worden bediend met één enkel softwareprogramma – Fohhn Audio Soft. Het belangrijkste is dat het gebruik van deze software een veilige en uiterst efficiënte werkomgeving heeft gecreëerd voor de geluidstechnici van de Opéra Bastille.

Bovendien is de visuele integratie van het nieuwe audiosysteem ook zeer geslaagd. De luidsprekers zijn vlak tegen muren en ventilatiekanalen gemonteerd, of op ingenieuze wijze achter lambrisering verborgen, waardoor toeschouwers zich afvragen waar dat fantastische geluid vandaan komt. En het laatste voordeel van dit ultramoderne luidsprekerconcept: er zijn veel minder luidsprekers nodig dan bij het vorige systeem.

De succesvolle implementatie van dit concept werd mogelijk gemaakt dankzij SILENCE! en Daniel Borreau van Rock-Audio Distribution, de Franse distributiepartner van Fohhn. Samen met de experts van Fohhn hebben zij het nieuwe systeem ontworpen, gesimuleerd en gekalibreerd.